پلکان

برای علاقه مندان به فقه و حقوق

پلکان

برای علاقه مندان به فقه و حقوق

قرار بود کاملا فقهی باشد؛ اما کم کم سیاسی هم شد؛ با رویکرد انتقاد از روشهای غیر اخلاقی دسته های سیاسی.

دنبال کنندگان ۱ نفر
این وبلاگ را دنبال کنید

در جستوجوی مبنایی برای حقوق حیوانات.

چهارشنبه, ۱۸ فروردين ۱۳۹۵، ۰۱:۱۴ ق.ظ


آیا می توان برای حیوانات قائل به حقوق بود؟ طبیعتاً هر حقی تکلیفی را به دنبال دارد و اگر برای حیوانات حقوقی قائل شدیم، یعنی تکلیفی را نسبت به آنان بر دوش خود گذاشته ایم. شاید بد نباشد که اول توجه کنیم حقوق انسان ها بر چه مبنایی چیده می شود و مثلاً چرا می گوییم انسان حق حیات یا حق انتخاب شغل و... دارد؟ امکان دارد از منظر سود اجتماعی یا منظر اخلاقی یا شرعی به این پرسش پاسخ دهیم. در این صورت در پاسخ به این مسئله که چرا نباید انسانی را بی گناه کشت به ترتیب می توانیم بگوییم: چون در این صورت نظم جامعه دچار اختلال می شود(منظر سود اجتماعی)؛ چون دوست نداریم خودمان هم بی گناه کشته شویم( منظر اخلاقی)؛ چون خداوند چنین اجازه ای به ما نداده است(شرعی). حال در مورد حقوق حیوانات چه مبنایی را می توان پذیرفت؟ بر مبنای سود اجتماعی قطعاً می توان حقوقی را برای حیوانات در نظر گرفت؛ اما چنین اموری را مسامحتاً باید حق حیوان نامید. چرا که در واقع برای مصلحت انسان ها چنین حقوقی را وضع کرده ایم. مثلاً بگوییم هر دامداری موظف به مداوای حیوانات بیمارست چون در غیر این صورت سلامت جامعه تهدید می شود. از بعد شرعی نیز قطعاً می توان حقوقی را برای حیوانات در نظر گرفت: مثلاً داغ نهادن بر حیوانات و اضافه بر توان آنها کار کشیدن ممنوع است. اما آیا از بعد اخلاقی هم می توان برای حیوانات حقوقی قائل بود. در علم اخلاق غالباً گفته می شود آنچه را برای خود نمی پسندید برای دیگران هم نپسندید؛ مثلاً چون ما نمی پسنیدم کسی نسبت به ما بهتان بزند و از این کار رنج می بریم، با یک هم ذات انگاری چنین کاری را درباره ی دیگران نیز قبیح می دانیم. اما آیا کسی می تواند خود را جای یک حیوان هم بگذارد و مبنایی اخلاقی برای حقوق حیوانات در نظر بگیرد؟ مثلاً بگوییم اگر من یک اسب بودم، ترجیح می دادم آزاد باشم؛ پس نباید اسب ها را گرفتار کرد. به نظر می رسد چنین موضوعی بستگی به این دارد که برای حیوانات قائل به نحوی شعور و قدرت تصمیم گیری خردمندانه( نه غریزی) باشیم. در عین حال معمولاً انسان ها ترجیح می دهند که خود را « حیوان متفکر» نامیده و سایر حیوانات را به بی شعوری متهم کنند؛ آن زبان بسته ها هم دستشان به جایی بند نیست تا اعتراض کنند!

به نظرم اگر بتوان همگام با فیلسوفان و متکلمان و عرفایی که برای حیوانات مرتبه ای از عقل و احساس و عاطفه قائلند به سر وقت حقوق حیوانات رفت، نتایج بسیار خوبی خواهیم گرفت. حتی شاید در این دیدگاه بتوان در اموری مانند جواز ذبح حیوانات نیز تجدید نظر کرد؛ یا دست کم آنها را محدود و مقید کرد. البته این سخن هیچ منافاتی با گزاره های شرعی دال بر جواز ذبح حیوانات ندارد و می توان با تمایز نهادن میان گزاره های حقیقی و گزاره های خارجی، تعارض ظاهری میان فقه و اخلاق را در این زمینه پاسخ داد. انشاالله در نوشته های بعد به این مسئله پرداخته خواهد شد.

موافقین ۱ مخالفین ۰ ۹۵/۰۱/۱۸
محمدرضا‍ حمیدی

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی